Zmiana profilu konsumpcji alkoholu

Raport ekspertów

Alkohol po pandemii – jak zmienił się model konsumpcji

Wyniki badań "Zmiana profilu konsumpcji napojów alkoholowych w Polsce w trakcie i po pandemii" zrealizowanych przez firmę SW Reaserch, wg protokołu badawczego przygotowanego przez zespół: Daniel Pankowski, Kinga Wytrychiewicz-Pankowska, pod kierunkiem prof. dr. hab. Andrzeja M. Fala.

 

Do częstszego picia alkoholu w okresie lockdownu w porównaniu z okresem przed pandemią przyznało się 15 proc. respondentów zbadanych przez SW Research w sierpniu br. Taki sam odsetek wskazał częstsze picie alkoholu obecnie w porównaniu z okresem pandemicznej izolacji. Badanie potwierdza dane publikowane przez OECD na temat zwiększonej konsumpcji alkoholu w okresie dwóch lat pandemii, szczególnie wśród konsumentów, którzy już przed pandemią pili nadmiernie i ryzykownie. Badacze wskazują, że negatywne zachowania związane z piciem alkoholu utrwaliły się i są obserwowane również obecnie, jak tzw. binge drinking i rosnące spożycie napojów spirytusowych.

Blisko dwa lata pandemii i społecznej izolacji wpłynęły na ilość i sposób konsumpcji alkoholu. Dane OECD wskazują na wzrost sprzedaży alkoholu w latach 2020-2021 vs 2019, pomimo okresowego zamknięcia gastronomii. Zwiększona konsumpcja alkoholu została przede wszystkim zaobserwowana w grupach konsumentów, którzy już przed pandemią pili nadmiernie i ryzykownie. Czy negatywne zjawiska dotyczące picia alkoholu utrzymały się również po pandemii i w jakim stopniu? Odpowiedzi na to pytanie udzielają wyniki badania Zmiana profilu konsumpcji napojów alkoholowych w Polsce w trakcie i po pandemii zrealizowanego przez SW Research w sierpniu br., na ogólnopolskiej próbie dorosłych respondentów.
Model picia alkoholu zmienił się na bardziej ryzykowny

Porównując czas przed pandemią oraz okresy lockdownu można zauważyć wzrost odsetka respondentów deklarujących, że w czasie izolacji w ogóle nie sięgali po napoje alkoholowe (22 proc. vs. 16 proc. przed lockdownem). Obecnie do niepicia alkoholu przyznaje się 18 proc. respondentów, a więc deklarowana liczba abstynentów zmalała o 4 p.p. Osoby badane deklarują rzadsze niż przed pandemią spożywanie piwa. Spożycie wódki oraz wina spadło w czasie lockdownu, po czym wróciło do wcześniejszego poziomu.
W badaniu wykorzystano test AUDIT (Test Rozpoznawania Problemów Alkoholowych), aby dokładniej przyjrzeć się modelowi picia alkoholu przez osoby, które wypijają co najmniej 6 standardowych jednostek alkoholu (SJA) przy jednej okazji. Wypijanie takiej ilości alkoholu dziennie jest uznawane za picie szkodliwe i ryzykowne. Odsetek badanych, którzy w czasie pandemii pili minimum 6 SJA przy jednej okazji co najmniej raz w tygodniu wzrósł do 17 proc. i utrzymał się po pandemii na niemal tym samym poziomie (16,5 proc.). Co dziesiąty badany przyznał, że obecnie z powodu picia alkoholu zaniedbuje swoje obowiązki – to więcej osób niż w pandemii (9,2 proc.) i zdecydowanie więcej niż przed 2020 rokiem (7,6 proc.). Zwiększyło się również zjawisko porannego picia alkoholu po intensywnym piciu poprzedniego dnia – przed pandemią takie sytuacje miały miejsce co najmniej raz w tygodniu w przypadku 6,3 proc. respondentów, obecnie przyznaje się do tego typu zachowań ponad 9 proc. badanych Polaków. Blisko 12 proc. badanych przyznaje, że ich bliscy są zaniepokojeni ilością wypijanego przez respondentów alkoholu i sugerują im, by ograniczyli picie. To o niemal 3 p.p. więcej niż przed pandemią.
Polacy piją coraz więcej mocnych alkoholi

Dane Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA), (wcielonej od 2022 roku do Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom), od lat pokazują, że szkodliwa konsumpcja alkoholu dotyczy 18,6 proc. Polaków – 11,3 proc. pije ryzykownie (od 6 do 12 litrów czystego etanolu rocznie), a 7,3 proc. nadużywa alkoholu (ponad 12 litrów etanolu rocznie). W jakim stopniu pandemia koronawirusa wpłynęła na zmianę tych statystyk, biorąc pod uwagę, że nastąpiły zmiany w modelach picia alkoholu oraz zmieniły się ilości konsumowanych rodzajów alkoholu?
Według PARPA statystyczny Polak wypił w 2021 więcej niż dotychczas wina i miodów, więcej wyrobów spirytusowych, a mniej piwa. De facto w ubiegłym roku w Polsce zanotowano najwyższe od pierwszej połowy lat 90. spożycie alkoholi mocnych i najniższe od ponad 10 lat spożycie piwa. Udział napojów spirytusowych w strukturze spożycia napojów alkoholowych, w przeliczeniu na czysty alkohol, wyniósł w 2021 roku rekordowe 39,2% . Tak wysokich wskaźników dla alkoholi mocnych PARPA nie zanotowała ani razu od kiedy publikowane są analizy, czyli od ponad 20 lat.
Statystyki GUS wskazują, że średnie roczne spożycie napojów alkoholowych na 1 mieszkańca, w przeliczeniu na 100% alkoholu w 2021 nieznacznie wzrosło (9,7 litra w roku 2021 vs. 9,62 litra w roku 2020). Wzrosty spożycia są widoczne przede wszystkim w kategorii wyrobów spirytusowych – 10 lat temu statystyczny Polak wypijał 3 litry 100% alkoholu pod postacią wyrobów spirytusowych i 5,46 litra 100% alkoholu pod postacią piwa. W ubiegłym roku wartości te wynosiły 3,8 litra dla alkoholi mocnych i 5,1 litra dla piwa. Wzrost spożycia wyrobów spirytusowych obserwujemy na przestrzeni ostatnich kilku lat. Może to oznaczać, że Polska wraca do wódczanego modelu konsumpcji alkoholu, co jest złym prognostykiem dla walki z ryzykownym i nadmiernym piciem.

 

Nasze oddziały

Oddział Podkarpacki

Oddział Podkarpacki

dr hab. n. med. i n. o zdr. Elżbieta Cipora
Instytut Medyczny Uczelnia Państwowa im. Jana Grodka w Sanoku
ul. Mickiewicza 21
38-500 Sanok
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Rzeszowski

Oddział Rzeszowski

dr Agnieszka Ćwirlej - Sozańska
Instytut Fizjoterapii Uniwersytetu Rzeszowskiego
ul. Hoffmanowej 25
35-310 Rzeszów
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Świętokrzyski

Oddział Świętokrzyski

dr n. o zdr. Agnieszka Strzelecka
Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Wydz. Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Instytut Zdrowia Publicznego
al. IX wieków Kielc 19a, pok. 221
Kielce
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Ponidzie

Oddział Ponidzie

mgr Irena Sobieraj
Starostwo Powiatowe w Busku Zdroju, Referat Inwestycji, Promocji i Integracji z Unią Europejską
Busko Zdrój
41 3705049
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Wielkopolski

Oddział Wielkopolski

dr n. med. Agata Pietrzak
Wielkopolskie Centrum Onkologii w Poznaniu
ul. Garbary 15
61-866 Poznań
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Pomorski

Oddział Pomorski

dr n.med. Agnieszka Wojtecka
Zakład Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej Gdański Uniwersytet Medyczny
Al. Zwycięstwa 42a
80-210 Gdańsk
+48 58 349 15 41
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Zachodniopomorski

Oddział Zachodniopomorski

prof. Maria Gańczak
Zakład Epidemiologii i Zarządzania, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
ul. Żołnierska 48
71-210 Szczecin
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Śląski

Oddział Śląski

dr hab. Magdalena Syrkiewicz-Świtała
Zakład Ekonomiki i Zarządzania w Ochronie Zdrowia, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Wydz. Zdrowia Publ. w Bytomiu
ul. Piekarska 18
41-902 Bytom
+48 32 397 65 37
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Mazowiecki

Oddział Mazowiecki

dr Katarzyna Kwiatkowska
Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – PZH
ul. Chocimska 24
00-791 Warszawa
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Małopolski

Oddział Małopolski

dr hab. Iwona Kowalska - Bobko
Instytut Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
ul. Grzegórzecka 20
31-531 Kraków
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Oddział Dolnośląski

Oddział Dolnośląski

Dorota Kiedik
Katedra Zdrowia Populacyjnego, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
ul. Bujwida 44
50-345 Wrocław
+48 71 3282137
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Zarząd Główny PTZP

  • ul. Bartla 5. 51-618 Wrocław (Katedra Zdrowia Publicznego Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu)
  • Telefon +48 71 784 18 15
  • zarzad@ptzp.org
  • Data wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) - 21 luty 2011 r.
  • Numer KRS – 0000145687
  • Numer wpisu w pozycji rejestru REGON - 472911687